Ffliw Pandemig yn erbyn Ffliw Adar

Mae ffliw adar yn glefyd heintus mewn adar. Mae firws ffliw adar H5N1 hynod bathogenig - sy’n hynod heintus ac yn farwol mewn rhywogaethau dofednod domestig - wedi sbarduno pryderon arbennig mewn blynyddoedd diweddar fel ffynhonnell bosib i bandemig dynol.
Tra bod y firws wedi heintio pobl, dim ond mewn cyfran fechan o’r rheiny sydd wedi eu hamlygu i adar sydd wedi eu heintio y mae wedi ei ganfod, a hyd yma cafwyd tystiolaeth gyfyngedig yn unig o drosglwyddiad person-i-berson.
Cred gwyddonwyr fod firysau adar wedi cyfrannu o bosib tuag at y tri phandemig ffliw dynol diwethaf.

Disgrifiad o’r risg:

• Firws ffliw sy’n effeithio ar adar ydi’r ffliw adar.  Mewn rhai amgylchiadau cyfyngedig – lle bydd yna gysylltiad agos ag adar yn y bôn – fe all effeithio ar anifeiliaid eraill (fel moch) a phobl.  Mae yna lawer o hilion o firysau ffliw adar, sy’n amrywio yn eu gallu i achosi clefydau.  Mae yna gynnydd mewn lledaeniad byd-eang y math H5N1 o’r firws o ffliw adar mewn dofednod ac adar gwyllt ar hyn o bryd, gyda mwyafrif yr achosion yn Asia ond yn gynyddol yn Ewrop ac Affrica hefyd.
• Er yr achosion diweddar yma o’r ffliw adar, mae tystiolaeth yn awgrymu nad yw’r hil H5N1 yn pasio’n hawdd o adar i bobl.  Fe all pobl gael eu heintio ond yn anaml y digwydd hynny.  Lle maen nhw wedi cael H5N1 mae hynny oherwydd cyswllt agos a hir â dofednod sydd wedi eu heintio.  Nid oes yna dystiolaeth sydd wedi ei chadarnhau fod H5N1 wedi caffael y gallu i basio’n hawdd o berson i berson.
• Y ffurf fwyaf difrifol o’r ffliw adar (pathogenig iawn) ydi clefyd anifeiliaid hysbysadwy a gadarnhawyd ddiwethaf yn y Deyrnas Unedig yn Nhachwedd 2007 mewn lleoliad heintiedig ger Diss, Norfolk.  Fe achoswyd hyn gan firws H5N1 a chafodd ei ddileu’n sydyn.
• Mae yna risg bychan bob amser y gallai unrhyw firws ffliw moch gael ei gyflwyno i’r DU drwy fasnach mewn dofednod byw a’u cynnyrch ac adar mudol.  Mae mewnforion anghyfreithlon yn llwybr posibl arall.  Bydd Defra’n gwneud asesiadau rheolaidd o’r risg gan ffliw adar, ac mae mesurau iechyd anifeiliaid rhyngwladol yn eu lle i leihau’r risg o fewnforio o’r fasnach ddofednod. 
  

Gwybodaeth a Chyfarwyddyd ar gyfer y Cyhoedd: 

• Y Swyddfa Dramor a Chymanwlad: Ffliw Adar a Ffliw Pandemig: ffeithlen ar gyfer gwladolion Prydeinig sy’n teithio neu sy’n preswylio dramor.
• Mae Prif Swyddogion Milfeddygol yr Alban a’r DU wedi pwysleisio nad oes unrhyw reswm am bryder iechyd cyhoeddus; clefyd adar ydi’r ffliw adar ac er y gall basio i bobl yn anal iawn a chydag anhawster, mae hynny’n golygu cyswllt eithriadol agos ag adar heintiedig, eu hysgarthion yn arbennig.
• Y cyngor sy’n dal i fod gan Yr Asiantaeth Safonau Bwyd yw bod dofednod a chynnyrch dofednod sydd wedi ei goginio’n briodol, yn cynnwys wyau, yn ddiogel i’w bwyta.
• Ar Orffennaf  9fed fe baratôdd yr Asiantaeth Diogelu Iechyd asesiad risg ar y risg o ffliw adar i ymwelwyr â pharciau cyhoeddus a dŵr agored. Mae’r adroddiad yn casglu nad oes yna unrhyw risg gormodol i ymwelwyr ac na ddylid rhoi unrhyw gyfyngiadau ar ymweliadau â pharciau.
• Mae gwybodaeth bellach i’w chael ar wefan y Llywodraeth Gymreig nwu ’wefan yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid ar Labordai Milfeddygol