Amgylchedd Naturiol

5.1 Un o asedion mwyaf Sir Ddinbych yw ei hamgylchedd o ansawdd uchel a werthfawrogir gan y rhai sy'n byw ac yn gweithio yn y Sir yn ogystal ag ymwelwyr â'r ardal. Credir bod gwarchod yr amgylchedd hwn yn fesur positif fydd yn esgor ar fanteision ehangach i'r Sir, yn enwedig ar gyfer twristiaeth a denu buddsoddiad newydd. Yn wyneb y nifer fawr o bolisïau cysylltiedig â'r amgylchedd, mae tair pennod ar wahân wedi cael eu paratoi. Mae'r Bennod hon yn ymdrin â'r amgylchedd naturiol, yn cynnwys gwarchod y tirlun a chadwraeth natur. Mae Pennod 6, 'Cadwraeth yr Amgylchedd Adeiledig', yn ymdrin â'r amgylchedd adeiledig hanesyddol, megis adeiladau rhestredig ac ardaloedd cadwraeth. Mae Pennod 7, 'Gwarchodaeth Amgylcheddol', yn ymdrin â materion megis llygredd, tir ansefydlog, tir llygredig a gorlif.

5.2 Mae'r Polisi Strategol yn Rhan 1 yn ceisio sicrhau bod ansawdd cadwraeth natur a thirlun y Sir yn cael ei warchod, ei gynnal a'i hyrwyddo. Dylai unrhyw ddatblygiad newydd geisio gwneud y defnydd gorau o'r adnoddau drwy ddiogelu'r tir amaethyddol gorau ac mwyaf ffrwythlon a thrwy warchod a hyrwyddo bioamrywiaeth. Bydd y Polisïau yn y Bennod hon yn darparu'r fframwaith cynllunio defnydd-tir manylach ar gyfer y gwaith hwn o warchod.

5.4 Mae Deddf Cynllunio a Iawndal 1991 yn dweud ei bod yn ofynnol i "gynlluniau datblygu gynnwys polisïau mewn perthynas â chadwraeth harddwch a dymunoldeb naturiol y tir".

5.5 Mewn ardaloedd sydd wedi'u dynodi'n statudol oherwydd ansawdd eu tirlun, dylid rhoi ystyriaeth i nodau a diben y dynodiad a'r nodweddion a'r rhinweddau a arweiniodd at y dynodiad hwn, gan roi ystyriaeth briodol hefyd i les economaidd a chymdeithasol y rhai sy'n byw yno. Dylid rhoi pwyslais mawr ar gadwraeth harddwch naturiol cefn gwlad mewn polisïau cynllunio sy'n effeithio ar Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol (AHNE'oedd). Nid yw dynodiadau tirlun lleol mor bwysig â dynodiadau cenedlaethol a dylid seilio unrhyw ddynodiadau ar asesiad ffurfiol o'r tirlun.

5.6 Nodau'r Llywodraeth ar gyfer cadwraeth natur yw sicrhau bod ei pholisïau yn cyfrannu tuag at y doreth a'r amrywiaeth o fywyd gwyllt a'u cynefinoedd ym Mhrydain, neu leihau'r effeithiau annerbyniol ar fywyd gwyllt lle mae gwrthdaro'n anochel, a chwrdd â'i rhwymedigaethau a'i chyfrifoldebau rhyngwladol ar gyfer cadwraeth natur. Mae'r Llywodraeth yn ymrwymedig i gadw a, lle bo modd, hyrwyddo bioamrywiaeth. Dylai Awdurdodau Cynllunio Lleol roi ystyriaeth i arwyddocâd cymharol y dynodiadau rhyngwladol, cenedlaethol a lleol wrth ystyried y pwysigrwydd sydd i'w roi i fuddiannau cadwraeth natur. Dylai polisïau'r cynllun annog y gwaith o reoli'r nodweddion tirlun sydd o bwysigrwydd mawr i blanhigion ac anifeiliaid gwyllt, sy'n hanfodol i ymfudiad, gwasgariad a chyfnewidiad genynnol rhywogaethau gwyllt.

5.7 Mae nifer o asiantaethau'r Llywodraeth yn ymwneud â gwarchod yr amgylchedd naturiol. Mae gan Gyngor Cefn Gwlad Cymru (CCGC) rôl statudol yn y gwaith o ddatblygu'r cynllun datblygu a rheolaeth ddatblygu mewn perthynas â thirlun, cadwraeth natur a materion mynediad ynghyd â dyfroedd mewndirol. Bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru, gan ddilyn cyngor CCGC, yn gofyn am weld ceisiadau cynllunio fel rheol er mwyn cael penderfynu drosti’i hun pa rai sy'n debygol o effeithio'n sylweddol ar safleoedd o bwysigrwydd rhyngwladol o safbwynt cadwraeth natur, a cheisiadau sy'n effeithio ar SoDdGA'oedd pan fônt yn codi materion cynllunio sydd o bwysigrwydd mwy na phwysigrwydd lleol. (Ceir manylion am ddynodiadau a safleoedd cawraeth natur yn Sir Ddinbych mewn papur cefndir ar wahân). Cadw yw asiantaeth weithredol Llywodraeth Cynulliad Cymru sy'n gyfrifol am yr amgylchedd hanesyddol, yn cynnwys parciau a gerddi hanesyddol ac Adran Amaeth Cynulliad Cenedlaethol Cymru (AACCC) sy'n gyfrifol am warchod y tir amaethyddol gorau ac mwyaf ffrwythlon.

5.9 Mae ymwybyddiaeth gynyddol o faterion amgylcheddol wedi dod â materion cadwraeth tirlun a natur i'r amlwg. Mae'r pryder hwn wedi cael ei adlewyrchu yn y cynnydd mewn deddfwriaeth Ewropeaidd a Chenedlaethol a luniwyd i warchod a hyrwyddo'r amgylchedd. Mae llawer o'r ddeddfwriaeth hon yn ymwneud yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol â chynllunio ac mae'n rhaid rhoi ystyriaeth iddi wrth baratoi'r CDU ac mewn penderfyniadau rheoli datblygiad.

5.10 Ni ellir ystyried cadwraeth tirlun a natur ar wahân, ond fel rhan o becyn o fesurau sy'n cynnwys CDU'au, Cynlluniau Gweithredu Bioamrywiaeth, Agenda 21 Leol a Strategaethau/Cynlluniau Rheoli Cefn Gwlad. Mae'r Sir yn paratoi Strategaeth Agenda 21 ac wrthi’n llunio Cynllun Gweithredu Bioamrywiaeth Lleol, yng nghyd-destun Agenda 21 Leol, ar y cyd â Phartneriaeth Bioamrywiaeth Lleol Sir Ddinbych. Nid yw'r CDU yn ymdrin yn uniongyrchol â'r agweddau gweinyddol neu reoli ar warchod a hyrwyddo cefn gwlad. Gweithredir hyn gan Wasanaethau Cefn Gwlad CSDd ac mae 'Strategaeth Gefn Gwlad' wedi cael ei pharatoi er mwyn darparu sylfaen ar gyfer hyrwyddo a rheoli cefn gwlad yn ogystal â chynorthwyo i weithredu polisïau'r CDU. Hefyd, mae strategaeth reoli wedi cael ei llunio i warchod tirlun Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol (AHNE) Bryniau Clwyd, ardal sydd wedi’i dynodi’n genedlaethol. Mae AHNE’oedd yn derbyn yr un lefel o statws a gwarchodaeth â Pharciau Cenedlaethol mewn perthynas â’u harddwch naturiol.

5.12 Fel a amlinellwyd yn Rhan 1 o'r CDU, un o nodau strategol y cynllun yw gwarchod, cynnal a hyrwyddo'r amgylchedd naturiol. Dim ond dan amgylchiadau arbennig y mae Polisi GEN 3 ym Mhennod 1 (Rhan II) yn caniatáu datblygiadau y tu allan i'r ffiniau datblygu mewn cefn gwlad agored ac ar yr arfordir sydd heb ei ddatblygu. Bydd Barrau Gwyrdd strategol (Polisi GEN 5) hefyd o gymorth i warchod cefn gwlad er nad oes raid i'r ardaloedd hyn fod o werth mawr o safbwynt tirlun.

5.13 Cydnabyddir pwysigrwydd yr amgylchedd gan bolisïau sy'n ceisio gwarchod y tirlun a'r ardaloedd a'r nodweddion o bwysigrwydd o safbwynt cadwraeth natur. Mae hyn yn cynnwys nid yn unig safleoedd dan warchodaeth statudol ond nodweddion tirlun sy'n bwysig i gynnal a hyrwyddo bioamrywiaeth. Rhoddir sylw hefyd i ddiogelu tir amaethyddol o safon uchel fel adnodd pwysig.

5.14 Yn dilyn asesiad tirlun eang ledled y Sir, mae haenau o ddynodiadau tirlun wedi cael eu nodi a pholisïau priodol wedi cael eu ffurfio.

5.15 Cymeradwywyd Strategaeth Sir Ddinbych wedi ymarfer ymgynghori gan ddefnyddio’r methodoleg asesu tirlun a elwir yn LANDMAP gyda chefnogaeth CCGC. Mae Strategaeth y Tirlun yn darparu fframwaith ar gyfer y gwaith o reoli’r tirlun yn y dyfodol, a’r polis_au a’r penderfyniadau cadwriaethol. Gall fod yn sail i benderfyniadau cynllunio a defnydd tir hefyd.

5.17 Mae'r bennod hon yn amcanu at warchod a hyrwyddo'r amgylchedd naturiol ac mae'n tueddu i gael effeithiau positif yn gyffredinol. Fodd bynnag, drwy ddiogelu buddiannau cadwraeth natur, efallai y rhoddir rhai cyfyngiadau ar fynediad i'r cyhoedd.

GWARCHODIR TIRLUN A BIOAMRYWIAETH YR AMGYLCHEDD NATURIOL, YN CYNNWYS YR AMGYLCHEDD DYFROL, LEDLED Y SIR. MAE'N RHAID DYLUNIO DATBLYGIADAU FEL EU BOD YN CYNNAL A HYRWYDDO CYMERIAD TIRLUN Y CEFN GWLAD, A BIOAMRYWIAETH YR AMGYLCHEDD NATURIOL.

Mae'r polisi hwn yn ymwneud â phob ardal y tu allan i'r ffiniau datblygu ac yn cydnabod bod cefn gwlad Sir Ddinbych gyfan, nid dim ond yr ardaloedd dynodedig, o ansawdd eithriadol dda yn gyffredinol. Yn unol â strategaeth gyffredinol y CDU, rheolir unrhyw ddatblygiadau y tu allan i'r ffiniau datblygu, yn llym. Os caniateir bwriadau datblygu gan bolisïau eraill y cynllun, dylid eu dylunio mewn ffordd cynorthwyo i warchod cymeriad gwledig y cefn gwlad agored. Mae polisi GEN 6 yn ymdrin â'r gofynion rheoli cyffredinol yn cynnwys yr ystyriaethau dylunio.

Mae Rheol 37 o Reoliadau Cadwraeth (Cynefinoedd Naturiol etc.) 1994 yn ceisio rheoli nodweddion tirluniol sy'n bwysig iawn i anifeiliaid a phlanhigion gwyllt. Ymhlith y nodweddion o'r fath mae'r rhai sydd, oherwydd eu strwythur llinellol a pharhaus (megis afonydd a'u glannau, terfynau caeau traddodiadol), neu oherwydd eu swyddogaeth fel "cerrig camu" (megis pyllau, llwyni) yn hanfodol ar gyfer mudiad, ymlediad a chyfnewid genetig rhywogaethau gwyllt. Dylai unrhyw ddatblygiadau roi ystyriaeth i unrhyw effeithiau niweidiol posibl ar fioamrywiaeth. Er enghriafft, gall gosod ceuffosydd mewn afonydd arwain nid yn unig at fwy o berygl o orlifo ond gall hefyd beri niwed annerbyniol i werth cadwraeth natur yr afon. Mae polisïau eraill yn y bennod yn ymdrin â gwarchod rhywogaethau, nodweddion tirlun a choetiroedd.

ARDAL O HARDDWCH NATURIOL EITHRIADOL

BYDD DATBLYGIADAU SY’N EFFEITHIO AR ARDAL O HARDDWCH NATURIOL EITHRIADOL (AHNE) YN CAEL EU HASESU’N ERBYN Y NOD CYNLLUNIO SYLFAENOL O WARCHOD A HYRWYDDO HARDDWCH NATRUIOL YR ARDAL. DIM OND OS NAD YDYNT YN CAEL EFFAITH NIEWEIDIO AR GYMERIAD AC YMDDANGOSIAD YR ANHE Y CANIATEIR DATBLYGIADAU AR RADDFA FECHAN.

BYDD DATBLYGIADAU DIWYDIANNOL A MASNACHOL MAWR YN YR AHNE YN DDAROSTYNGEDIG I ARCHWILIADAU MANWL AC NI CHANT EU CANIATAU ONI BAI FOD GWIR ANGEN O SAFBWYNT DIDDORDEB CENEDLAETHOL WEDI’I BROFI AC OS NAD OES UNRHYW SAFLEOEDD ERAILL.

DYLID DYLUNIO DATBLYGIADAU MEWN AHNE I SAFON UCHEL A DYLENT GYFRANNU AT GADWRAETH HARDDWCH NATURIO YR ARDAL A’I HYRWYDDO.

ARDAL O HARDDWCH EITHRIADOL

CANIATEIR DATBLYGIADAU SY’N EFFEITHIO AR ARDAL O HARDDWCH EITHRIADOL (AHE) AR YR AMOD NAD YDYNT:

i) YN GWNEUD NIWED ANNERBYNIOL I GYMERIAD AC YMDDANGOSIAD Y TIRLUN;

ii) YN GWNEUD DRWG I DDYNODIAD YN Y DYFODOL FEL ARDAL O HARDDWCH NATURIOL EITHRIADOL.

Cafodd Bryniau Clwyd eu dynodi'n statudol fel Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol (AHNE) yn 1985. Goruchwylir y gwaith o reoli'r AHNE gan Gyd-Bwyllgor Ymgynghorol ac mae Cynllun Rheoli mewn grym.

Nid yw'r polisi'n ymwneud â datblygiadau yn yr AHNE yn unig, ond hefyd â datblygiadau y tu allan i'r ardal hon a allai gael effaith niweidiol ar yr AHNE, yn cynnwys golygfeydd i mewn ac allan o’r ardal. Bydd datblygiadau a ganiateir yn yr AHNE yn ddarostyngedig i safonau dylunio uchel ac mae'n rhaid eu hintegreiddio'n briodol i'r tirlun o safbwynt lleoliad, dyluniad, y defnydd o adnoddau priodol i’r ardal, deunyddiau, peirianwaith, tirluniad a thrin y ffin. Dylid cadw nodweddion tirlun, megis coed a gwrychoedd, sy'n bwysig i gymeriad tirluniol yr ardal.

Nodwyd bod Bryniau Clwyd a'r Berwyn o bwysigrwydd tirluniol cenedlaethol gan Adroddiad Hobhouse yn 1947. Mae'r Berwyn eto i gael ei ddynodi fel AHNE, er ei fod yn cael ei gydnabod fel tirlun o bwysigrwydd cenedlaethol ac yn parhau i gael ei ystyried gan CCGC ar gyfer statws AHNE llawn. Er mwyn cydnabod pwysigrwydd tirluniol cenedlaethol yr ardal hon, mae'r ardal wedi cael ei dynodi fel 'Ardal o Harddwch Eithriadol' (AHE).

Mae dynodi'r Berwyn i gyd fel AHNE yn parhau'n bosibilrwydd ac fe fydd y Cyngor yn dilyn trywydd hyn. Fodd bynnag, fel mesur byrdymor, cynigiodd CSDd y dylid ehangu AHNE Bryniau Clwyd tua'r de i gynnwys Llandysilio, Eglwyseg a dyffryn yr Afon Dyfrdwy oedd wedi'u cynnwys yn wreiddiol fel rhan o'r Berwyn. Cydnabyddir na ellir rhoi’r un lefel o warchodaeth i’r AHE anstatudol ag i’r AHNE, er gwaetha’i gwerth uchel o safbwynt y tirlun, yn enwedig mewn perthynas â datblygiadau mawr. Fodd bynnag, ni ddylai’r datblygiadau gael effaith niweidiol ddiangen ar y tirlun drwy beryglu dynodiad fel AHNE yn y dyfodol.

Bydd yr asesiad tirlun ar gyfer y sir i gyd (Landmap) wedi’i gwblhau o gymorth i ddiffinio cymeriad y tirlun ac yn cynnwys canllawiau rheoli tirlun sy'n gysylltiedig â datblygiad nid yn unig yn yr ardaloedd dynodedig ond yn y cefn gwlad ehangach hefyd. Bydd yr ymarfer LANDMAP o gymorth i arenwi ardal estyniad bresennol AHNE Bryniau Clwyd. Mae Sir Ddinbych hefyd yn ffinio â Pharc Cenedlaethol Eryri ac mae datblygiadau sy’n debygol o gael effaith niweidiol ar y Parc yn cael eu hasesu’n ofalus, a lle bo hynny’n briodol ymgynghorir ag Awdurdod y Parc Cenedlaethol.

Dywed Polisi Cynllunio Cymru, paragraff 5.36: "Rhoddir yr un statws i Barciau Cenedlaethol ac AHNE’oedd o safbwynt tirlun a harddwch golygfaol ac mae’n rhaid rhoi’r warchodaeth o’r statws uchaf i’r ddau rhag datblygiadau amhriodol. Ym mholisïau’r CDU ac mewn penderfyniadau rheoli datblygiad, mae’n rhaid trin Parciau Cenedlaethol ac AHNE’oedd yn gyfartal. Mewn Parciau Cenedlaethol ac AHNE’oedd, dylai polisïau’r CDU a phenderfyniadau rheoli datblygiad roi sylw mawr i warchod a hyrwyddo harddwch naturiol, bywyd gwyllt a threftadaeth ddiwylliannol yr ardaloedd hyn."

CANIATEIR DATBLYGIADAU ODDI MEWN I’R ARDALOED TIRLUN LLEOL (ATLl’oedd) LLE:

i) MAE MODD INTEGREIDDIO I’R TIRLUN HEB BERI NIWED ANNERBYNIOL I’R NODWEDDION SY’N ARWAIN AT DDYNODIAD.

NEU

ii) YR ANGEN AM DDATBLYGIAD WRTHBWYSO PWYSIGRWYDD Y DYNODIAD. YN YR ACHOSION HYN, MAE’N RHAID CYMRYD CAMAU PRIODOL I LEIHAU UNRHYW EFFAITH NIWEIDIOL AR YR ADL.

Cydnabyddir bod llawer o dirlun Sir Ddinbych y tu allan i'r AHNE/AHE yn bwysig iawn a dylid gwarchod y tirlun hwn yn addas gyda Pholisi ENV 1 a Pholisi GEN 6 ym Mhennod 1, 'Ystyriaethau Rheoli Datblygiad'. Fodd bynnag, mae rhai ardaloedd sydd â phwysigrwydd tirluniol lleol arbennig ac mae'r ardaloedd hyn yn sensitif i ddatblygiadau newydd.

Cynhaliwyd asesiad tirlun eang gan hen gyngor Sir Clwyd. Mae'r astudiaeth hon yn sail i asesiad tirlun manwl a gynhaliwyd gan Wasanaeth Cefn Gwlad CSDd, fel a gynhwysir yn Astudiaeth Ardal Dirlun Leol CSDd sydd ar gael ar wahân fel papur cefndir. Mae'r asesiad manwl hwn yn canolbwyntio ar safleoedd oddi mewn i ardaloedd trefol (gofod gwyrdd trefol) ac ar y 'cyrion trefol', gan arenwi tirluniau gwerthfawr lleol a nodweddion triluniol sydd:

Ni chaniateir datblygiad mewn ATLl'oedd oni bai fod modd ei integreiddio i'r tirlun heb niweidio'r ansawdd a'r cymeriad a barodd iddi gael ei dynodi.

BYDD DATBLYGIAD ALL EFFEITHIO AR INTEGRITI SAFLE EWROPEAIDD SYDD O WERTH CADWRIAETHOL O SAFBWYNT NATUR YN DDAROSTYNGEDIG I ARCHWILIAD MANWL. DIM OND OS NA CHEIR UNRHYW ATEB ARALL Y CANIATEIR DATBLYDIADAU O’R FATH A LLE CEIR RHESYMAU HANFODOL DROS SICRHAU LLES Y CYHOEDD I DDECHRAU. OS YW’R SAFLE’N CYNNWYS CYNEFIN NATURIOL SYDD I DDERBYN BLAENORIAETH A/NEU RYWOGAETHAU, DIM OND AM RESYMAU’N YMWNEUD Â IECHYD Y CYHOEDD A LLES Y CYHOEDD Y CANIATEIR DATBLYGIADAU, NEU OS CEIR MANTEISION SY’N BWYSIG IAWN I’R AMGYLCHEDD.

NI CHANIATEIR DATBLYGIADAU FYDDAI’N CAEL EFFAITH NIWEIDIOL AR WERTH Y SAFLEOEDD O DDIDDORDEB GWYDDONOL ARBENNIG (SODDGA) I GADWRAETH ONI BAI FOD Y RHESYMAU CYDNABYDDEDIG DROS Y DATBLYGIAD YN GWRTHBWYSO’N EGLUR EI WERTH O SAFBWYNT CADWRAETH NATUR.

LLE CANIATEIR DATBLYGIADAU, GELLIR CEISIO AMODAU CYNLLUNIO A RHWYMEDIGAETHAU I SICRHAU MESURAU IAWNDAL ANGENRHEIDIOL.

Mae'r Berwyn, yn ne’r Sir, wedi cael ei arenwi fel Ardal Warchodaeth Arbennig (AWA) ar gyfer adar gwyllt yn wyneb ei bwysigrwydd ar gyfer adar sy'n magu ar rostir. Gellir dynodi Ardaloedd

Cadwraeth Arbennig (ACA) yn yr ardal hefyd, dan Gyfarwyddyd Cynefinoedd Ewrop, gyda rhan helaeth o'r Berwyn wedi'i arenwi fel safle posibl. Mae Aber yr Afon Dyfrdwy (sydd yn rhannol yn Sir Ddinbych) yn rhan o safle RAMSAR, a restrir dan y Confensiwn ar Wlybdiroedd o Bwysigrwydd Rhyngwladol yn arbennig fel cynefin adar dŵr (confensiwn RAMSAR 1971). Mae'n ofynnol i'r Awdurdod Cynllunio Lleol asesu goblygiadau cadwraeth unrhyw fwriad sy'n effeithio ar 'safle Ewropeaidd' cyn dyfarnu caniatâd cynllunio (ac eithrio ceisiadau sy'n ymwneud â rheoli'r safle yn unig). Mae'n rhaid gwarchod 'safleoedd Ewropeaidd' rhag unrhyw ddatblygiad fyddai'n cael effaith annerbyniol ar eu hintegriti. Os caniateir datblygiadau, efallai fod angen defnyddio amodau neu rwymedigaethau cynllunio er mwyn sicrhau bod gwerth cadwriaethol y safle'n cael ei warchod.

Mae Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA'oedd) yn safleoedd o bwysigrwydd cenedlaethol sy'n cynrychioli enghreifftiau o rannau digyffelyb o'n treftadaeth genedlaethol oherwydd eu plahigion, eu hanifeiliaid a'u nodweddion daearegol a ffisiograffegol eithriadol. Gwarchodir y safleoedd hyn rhag datblygiad sydd naill ai'n uniongyrchol neu'n anuniongyrchol yn peri newidiadau annerbyniol i'w gwerth o safbwynt cadwraeth natur. Nid oes raid i ddatblygiad gael ei leoli o fewn SoDdGA i niweidio ei gwerth cadwriaethol oherwydd gall rhai ffurfiau o ddatblygiad a leolir y tu allan i SoDdGA'oedd gael effaith anuniongyrchol arnynt. Os caniateir datblygiad, efallai ei bod yn angenrheidiol defnyddio amodau neu rwymedigaethau cynllunio er mwyn sicrhau bod gwerth cadwraeth natur y safle'n cael ei warchod.

Ceir rhyw 25 SoDdGA, yn llawn neu'n rhannol, yn Sir Ddinbych (gweler y Papur Cefndir ar wahân) yn amrywio mewn maint o 0.2 hectar (Chwarel Coedwig Cynwyd) i 15,991 hectar (Y Berwyn - yn rhannol y tu allan i Sir Ddinbych). Mae ardal helaeth i'r de-ddwyrain o Landrillo a Hafod Elwy ar Fynydd Hiraethog wedi’u dynodi fel Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol (GNC). Mae gan bob GNG ddiddordeb cadwriaethol arbennig ac fe'u hystyrir fel ardaloedd o bwysigrwydd cenedlaethol.

Mae gan awdurdodau lleol rym dan Adran 21 o'r Ddeddf Parciau Cenedlaethol a Mynediad i Gefn Gwlad (1949) i sefydlu a rheoli Gwarchodfeydd Natur Lleol (GNLl). Mae Pwll Brickfields yn Y Rhyl, Moel Findeg ger Maeshafn a Thwyni Gronant ym Mhrestatyn wedi cael eu datgan fel Gwarchodfeydd Natur Lleol a chynigir Bryndir Prestatyn fel GNL. Gall y gwarchodfeydd hyn wneud cyfraniad gwerthfawr i gadwraeth natur a darparu cyfleoedd ar gyfer addysgu'r cyhoedd a mwynhau bywyd gwyllt. Diogelir tir ar fferm Maes Gwilym, y Rhyl ar gyfer darparu safle lleol o werth cadwriaethol.

Cynhaliodd Cymdeithas Fywyd Gwyllt Gogledd Cymru (CFGGC) arolwg ar 'safleoedd bywyd gwyllt' yng nghyn-fwrdeistref Rhuddlan. Mae CSDd wedi cynnal ymarfer tebyg mewn cydweithrediad â CFGGC a CCGC ar yr ardaloedd sy'n weddill yn Sir Ddinbych. Mae'r ddau ymarfer yma wedi'u cyfuno fel rhan o adroddiad - "Prosiect Safleoedd Bywyd Gwyllt Lleol Sir Ddinbych - Cyfnodau 1&2" sydd ar gael ar wahân. Mae'r Safleoedd Bywyd Gwyllt hyn (yr arferid eu galw yn 'Safleoedd o Bwysigrwydd Cadwraeth Natur') yn cynrychioli safleoedd anstatudol o bwysigrwydd cadwraeth natur lleol. Maent yn cyd-fynd â dynodiadau statudol megis SoDdGA'oedd, gan ei bod yn ofynnol i gadwraeth natur gael ei ystyried ar sail ehangach na nifer bychan o safleoedd statudol os am gynnal a hyrwyddo bioamrywiaeth a 'choridorau bywyd gwyllt'. Ceir mwy na 200 o safleoedd bywyd gwyllt yn Sir Ddinbych ac mae’r rhain yn cynnwys enghreifftiau o goetir, glaswelltir, tir arfordirol a chynefinoedd eraill. Ni all safleoedd gyda rhywogaethau Ewropeaidd a warchodir gael eu harenwi bob amser oherwydd eu maint. Mae Papur Cefndir yn amlinellu'r fethodoleg a ddefnyddiwyd yn yr arolwg er mwyn arenwi 'safleoedd bywyd gwyllt'.

Bydd dynodiadau eraill yn cael eu gwarchod dan y polisi hwn yn cynnwys SD/GBRh (Safleoedd Daearegol/Geomorffolegol o Bwysigrwydd Rhanbarthol). Y mae nifer ohonynt wedi'u harenwi eisoes, gwarchodfeydd YNGC ac ardaloedd a reolir eisoes fel gwarchodfeydd gan grwpiau lleol ac a all ddod i'r amlwg hefyd yn ystod cyfnod y Cynllun.

Os caniateir datblygiad, efallai fod angen defnyddio amodau a/neu rwymedigaethau cynllunio er mwyn diogelu gwerth cadwraeth natur y safle, neu ddarparu mesurau cyfiawnhau priodol drwy hyrwyddo a chreu cynefinoedd newydd naill ai mewn man arall neu ar y safle hwn.

Mae'r polisi hwn yn ceisio cynnal rhywogaethau a warchodir yn y Sir drwy sicrhau nad ydynt hwy, na'u cynefinoedd na'u cysgodfannau, yn cael eu niweidio'n annerbyniol gan ddatblygiadau.

Mae Rhan 1 o Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 yn nodi'r warchodaeth a roddir i blanhigion ac anifeiliaid gwyllt ac mae'r atodlenni i'r Ddeddf yn rhestru'r adar hynny (atodlen 1) , yr anifeiliaid (atodlen 5) a'r planhigion (atodlen 8) sy'n derbyn gwarchodaeth arbennig. Mae'r rhywogaethau yn yr atodlenni hyn yn cynnwys y dylluan wen, rhywogaethau o ystlumod a'r Rhwyddlwyn Sbigog, sydd i'w gweld i gyd yn y Sir. Fodd bynnag, mae Atodlenni 5 ac 8 yn ddarostyngedig i adolygiad bob pum mlynedd a gall y rhywogaethau a restrir newid. Rhoddir gwarchodaeth ychwanegol i rywogaethau o ystlumod dan Ddeddf 1981 a rhoddir gwarchodaeth hefyd i foch daear a'u daearoedd dan Ddeddf Gwarchod Moch Daear 1992. Gwarchodir rhai rhywogaethau sy’n byw yn Sir Ddinbych, megis y Medfyll Cribog Mawr, y Pathew a Dyfrgwn gan y Rheoliadau ar gyfer Cynefinoedd Ewropeaidd. Dim ond ymwneud â gwarchod rhywogaethau mewn perthynas â datblygu a defnyddio tir mae'r Polisi hwn, ac nid yw'n newid y warchodaeth gyffredinol a roddir gan y Deddfau Seneddol amrywiol neu dan Gyfraith Ewrop.

Mewn rhai achosion, efallai fod modd defnyddio dyluniad gofalus a sensitif i gynnal y rhywogaethau a'u cynefinoedd ar y safle. O fethu â gwneud hyn, ac fel dewis olaf, efallai fod modd adleoli'r rhywogaethau'n llwyddiannus mewn safle arall. Lle bo modd, ceisir barn Cyngor Cefn Gwlad Cymru ac asiantaethau eraill ynghylch yr opsiynau hyn. Mae'r Cyfarwyddyd Cynllunio Ategol yn darparu cyngor manylach ynghylch gwarchod rhywogaethau a mesurau lliniaru.

DYLID DYLUNIO’R DATBLYGIAD I GADW NODWEDDION MEGIS FFINIAU TRADDODIADOL CAEAU, COED A PHYLLAU NEU UNRHYW NODWEDDION ERAILL SYDD O WERTH SYLWEDDOL I GYMERIAD Y TIRLUN/TREFLUN A CHADWRAETH NATUR.

DIM OND LLE GWEITHREDIR MESURAU LLINIARU PRIODOL Y CANIATEIR DATBLYGIADAU FYDDAI’N ARWAIN AT NIWED ANNERBYNIOL I’R NODWEDDION HYN.

Mae gwrychoedd, waliau, pyllau a choed (ymhlith pethau eraill) yn elfennau tirluniol sy'n cyfrannu tuag at gymeriad cyffredinol ardal. Mae'r nodweddion hyn yn elfennau pwysig o'r tirlun/treflun ac yn gynhenid i gymeriad y Sir.

Mae'r CDU nid yn unig yn ceisio gwarchod yr ardaloedd dynodedig ond hefyd cynnal a chadw amgylchedd ehangach cydymdeimladol. Mae nodweddion megis gwrychoedd, cloddiau a ffosydd yn gweithredu fel 'coridorau bywyd gwyllt' sy'n darparu rhwydwaith pwysig o orchudd a chysgod i fywyd gwyllt. Dylid cynllunio datblygiadau fel bod nodweddion pwysig fel y rhain yn cael eu cynnwys yn sensitif yn y bwriad. Gan gadw at adran 37 o Reoliadau Cadwraeth (Cynefinoedd Naturiol) 1994, anogir rheoli nodweddion tirlun sydd o bwysigrwydd mawr i blanhigion ac anifeiliaid gwyllt, a lle bo hynny'n briodol, fe hybir hyn drwy gyfrwng dulliau megis amodau a chytundebau cynllunio.

Gall Rheoliadau Gwrychoedd 1997 ei gwneud yn drosedd i ddileu rhai gwrychoedd sydd dros 30 oed ac yn 20 metr o hyd heb dderbyn caniatâd yr awdurdod lleol i ddechrau. Os difrodir/ tynnir gwrychoedd yn anghyfreithlon, efallai y bydd raid i'r person oedd yn gyfrifol dalu dirwy a gosod gwrych newydd yn ei le. Gellir gwarchod coed unigol gyda Gorchmynion Gwarchod Coed (GGC’ion) ac fe gedwir y rhain fel rheol. Ceir cyfarwyddyd ychwanegol yn y Cyfarwyddyd Cynllunio Ategol ar Goed a Datblygiadau.

Mae coetiroedd yn ychwanegu amrywiaeth at y tirlun a gallant arwain at golled fawr i'r amgylchedd os cânt eu difrodi, eu clirio neu eu rhannu. Gellir achosi difrod i'r coetiroedd hyn yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol a bydd datblygiadau sy'n agos i goetiroedd yn ddarostyngedig i'r Polisi hwn hefyd. Hefyd, mae coetiroedd, yn enwedig coetiroedd llydanddail, yn bwysig i gadwraeth natur gan eu bod yn darparu cynefinoedd ar gyfer planhigion, llwyni, infertebrata, mamaliaid ac adar.

Mae coetiroedd hynafol, lled-naturiol yn ardaloedd o goetir sydd wedi bod â gorchudd parhaus o goed a phlanhigion brodorol yn bennaf ers o leiaf 1600 oed Crist, heb gael eu clirio na/neu eu hailblannu'n helaeth ers hynny. Maent yn safleoedd cadwraeth natur pwysig gan mai dim ond yn yr ardaloedd cymharol ddigyffro a chysgodol hyn y gall rhai rhywogaethau ffynnu. Gwerthfawrogir y coetiroedd hyn hefyd am eu rhinweddau esthetig, dymunol a hanesyddol. Mae gan Sir Ddinbych bum safle o'r fath - Coed Bishop a Choed Bell Prestatyn, Parc Gwledig Tafarn y Gelyn, Pen y Pigyn, Corwen a Nant Plas Newydd, Llangollen. Ceir nifer fawr o goetiroedd hynafol lled-naturiol o eiddo preifat yn y Sir hefyd.

Gall yr Awdurdod Cynllunio Lleol wneud defnydd o Orchmynion Gwarchod Coed (GGC'ion) i warchod gwerth dymunoldeb coed unigol neu grwpiau o goed neu goetiroedd, ac fe ddefnyddir y grymoedd hyn pan fo hynny'n briodol. Cefnogir rheolaeth bositif ar y coetiroedd hyn gan Wasanaethau Cefn Gwlad CSDd a chyrff cadwriaethol eraill er mwyn hwyluso eu cynnal a'u cadw a/neu eu hailfywiad

DIOGELIR YR ARDALOEDD A GANLYN, FEL A DDANGOSIR AR Y MAP BWRIADAU, FEL COETIROEDD CYMUNEDOL:

1. PWLL BRICKFIELDS, Y RHYL;

2. HEN DOMEN SBWRIEL ODDI AR FFORDD ISA, PRESTATYN;

3. GLAN MORFA, RHYL.

NI CHANIATEIR DATBLYGIADAU FYDDAI'N ATAL EU DEFNYDD AT Y DIBEN HWN.

Coetiroedd aml-bwrpas yw coetiroedd cymunedol a ddatblygir ac a reolir i ddarparu cyfleoedd ar gyfer hamdden, adloniant a mynediad i'r cyhoedd ac er mwyn hyrwyddo cadwraeth natur a thirlun. Plennir y coetiroedd hyn fel rheol ar dir is ei safon ac nid ydynt o angenrheidrwydd yn ardaloedd mawr o goetir. Yn hytrach, gallant fod yn ardaloedd llai sydd wedi'u cysylltu â llwybr troed ac ardaloedd eraill o ofod agored.

Lle bwriedir plannu coetiroedd newydd, ni ddylent niweidio'r tirlun, y buddiannau cadwraeth natur, yr amgylchedd hanesyddol, nac arwain at golli tir amaethyddol o safon uchel na chwaith arwain at effeithiau amgylcheddol annerbyniol eraill megis amharu ar ansawdd dwr. Bydd unrhyw goetiroedd cymunedol a arenwir yn y dyfodol yn cael eu diogelu dan y Polisi hwn

Bydd y CDU yn ceisio cynnal cymeriad agored unrhyw dir comin drwy wrthwynebu codi ffensys mewnol neu unrhyw fesurau eraill fyddai'n arwain at ei amgáu. Gall yr ardaloedd hyn fod o werth ecolegol mawr hefyd a byddant yn cael eu gwarchod rhag unrhyw waith a allai eu difrodi, megis mynedfeydd neu ffyrdd newydd, neu unrhyw ddatblygiadau eraill sy'n ddarostyngedig i reolaeth gynllunio. Mae llawer o'r tir comin yn Sir Ddinbych i'w ganfod yn ucheldir y Sir, yn enwedig yn AHNE Bryniau Clwyd a'r AHE.

NI CHANIATEIR DATBLYGIADAU FYDDAI'N ARWAIN AT GOLLI TIR AMAETHYDDOL GRADD 1, 2 A 3A YN BARHAOL MEWN MODD ANNERBYNIOL ONI BAI:

i) FOD GWIR ANGEN AM Y DATBLYGIAD AC NAD OES TIR O ANSAWDD SALACH AR GAEL;

NEU

ii) FOD TIR O ANSAWDD SALACH WEDI'I DDYNODI'N STATUDOL I GYDNABOD GWERTH AMGYLCHEDDOL.

Dosberthir tir amaethyddol yn nhermau ansawdd (Dosbarthiad Tir Amaethyddol Y Weinyddiaeth Amaethyddiaeth, Pysgodfeydd a Bwyd (GAPB)) ac mae cyfarwyddyd y Llywodraeth yn ceisio cadw'r tir o ansawdd gorau (graddau 1, 2 a 3a). Unwaith y mae'r tir hwn wedi'i ddatblygu, pur anaml y mae'n ymarferol ei ddychwelyd at ddefnydd amaethyddol.

Dan rai amgylchiadau, ystyrir colli tir gradd 1, 2 a 3a am byth pan fo gwir angen am y datblygiad. Mae'r achosion hyn yn ymwneud yn gyntaf â (i) dim tir addas o radd is ar gael ac yn ail ii) tir addas o radd is ar gael ond wedi'i warchod gan ddynodiad tirlun, bywyd gwyllt, hanesyddol neu archeolegol statudol sy'n bwysicach nag ystyriaethau amaethyddol. Os oes dewis, dylid cyfeirio pob datblygiad i'r tir o'r radd isaf. Ymhlith y ffactorau eraill a all fod yn berthnasol wrth benderfynu rhwng safleoedd gyda thir amaethyddol tebyg o ran ansawdd, wrth benderfynu ynghylch ceisiadau ar gyfer tir o ansawdd is ac wrth ddynodi datblygiadau i leihau'r effaith ar amaethyddiaeth leol mae:

Lle ceir dewis rhwng safleoedd gyda thir o ansawdd tebyg, bydd maint, strwythur ac ymarferoldeb yr uned fferm yn ystyriaethau sylfaenol wrth ddod i benderfyniad.

Mae gan y Sir ardaloedd helaeth o dir amaethyddol o'r safon uchaf (graddau 1, 2 a 3a) sydd wedi'u lleoli'n bennaf ar y llain arfordirol ac yn Nyffryn Clwyd. Cydnabyddir y ffermdir cyfoethog hwn fel adnodd hynod bwysig a dim ond dan amgylchiadau arbennig iawn y caniateid ei golli. Fodd bynnag, mae prif aneddiadau'r Sir wedi'u lleoli yn yr ardaloedd hyn hefyd ac fel rhan o'r Strategaeth Ddatblygu gyffredinol a amlinellir yn Rhan 1 o'r CDU, credir bod angen ehangu rhai o'r aneddiadau hyn (i'r tir amaethyddol o ansawdd uchel).