Lles ac iechyd anifeiliaid

Os yw swyddog yn amau fod anifail wedi dioddef yn ddianghenraid, byddent yn gofyn i filfeddyg archwilio’r anifail. Mewn achosion eithafol, gallwn benderfynu erlyn, a gall hyn arwain at ddirwy, cyfnod yn y carchar a gwaharddiad ar gadw anifeiliaid. 

Mae rhai o’r dolenni isod yn arwain i wefan Llywodraeth Cymru am fwy o wybodaeth. 

Mewnforio ac allforio

Rheolir mewnforio ac allforio anifeiliaid byw er mwyn atal lledaenu afiechydon. Mae’r lefel o reolaeth sydd ei angen yn dibynnu ar y math o anifail sy’n cael ei fewnforio a pa un ai a yw'r wlad wreiddiol o fewn yr Undeb Ewropeaidd (EU).
Darganfod mwy am fewnforio ac allforio anifeiliaid 

Symud ac adnabod anifeiliaid fferm

Mae’n rhaid adnabod pob da byw cyn eu symud ac mae’n rhaid i’r ddogfennaeth briodol fynd gyda hwy. Ar gyfer gwartheg a cheffylau mae’r dogfennau hyn yn basborts unigol ar gyfer pob anifail; cyhoeddir y rhain gan sefydliadau eraill (Gwasanaeth Symud Gwartheg Prydain (GSGP) ar gyfer gwartheg a Swyddfa Cyhoeddi Pasbort (SCP) ar gyfer ceffylau). Ar gyfer defaid, geifr, moch a cheirw mae angen dogfen symud ar gyfer pob llwyth o anifeiliaid a symudir. Tra bo rhai symudiadau wedi eu heithrio o’r angen i hysbysu, bydd angen i fanylion y rhan fwyaf o symudiadau gael eu hadrodd i’r GSGP, SCP, cronfa ddata eAML2 Adran Weithredol Moch Prydain (AWMP) neu’r awdurdod lleol. 
Hyd yn oed os nad ydych yn cadw da byw er dibenion masnachol, mae’n rhaid ichi gofrestru gyda Llywodraeth Cymru.
Darganfod mwy am symud ac adnabod 

Ceffylau

Mae’n rhaid i bob ceffyl gael pasbort ceffyl ac mae rheoliadau angen i bob ebol gael microsglodyn wedi ei osod gan filfeddyg pan fo’u perchnogion yn ceisio am basbort. Mae’n rhaid i farchogwr neu geidwad y ceffyl gadw’r pasbort gyda hwy bob tro y maent gyda’r anifail, oni bai ei fod mewn stabl, yn pori mewn cae, neu’n cael ei symud ar droed.
Darganfod mwy am gadw ceffylau  

Dofednod

Mae pob ceidwaid adar angen cynllunio sut y byddant yn gwarchod eu haid rhag afiechydon fel Avian influenza (‘ffliw adar’), afiechyd Newcastle a Salmonela. Os nad ydych yn sicr beth i’w wneud, yna ceisiwch gyngor gan eich milfeddyg.
Mae’n rhaid i eiddo sy’n cadw dros 50 aderyn gadel eu cofrestru, ond gall eiddo eraill sy’n cadw dofednod gofrestru’n wirfoddol.
Darganfod mwy am gadw dofednod 

Lles da byw

Dylai unrhyw un sy’n gyfrifol am anifeiliaid fferm gymryd camau rhesymol i sicrhau y gwireddir anghenion yr anifail. Mae hyn yn cynnwys cyfnodau eu cludo, mewn marchnadoedd ac yn y tŷ lladd. 
Gallwch gysylltu â ni i roi gwybod inni am greulondeb da byw.
Darganfod mwy am les da byw 

Gwaharddiadau symud

Pan fo defaid, geifr neu wartheg yn symud i ddaliad, ni all unrhyw anifail arall symud oddi arno am 6 diwrnod, neu 20 diwrnod pan fo moch yn cael eu cludo i mewn, oni chludir hwy’n uniongyrchol i’r tŷ lladd.
Defnyddiwch y cyfrifydd gwaharddiad symud 20 diwrnod pan fo moch yn symud i’ch daliad. Defnyddiwch y cyfrifydd gwaharddiad symud 6 diwrnod pan fo defaid, geifr neu wartheg yn symud i’ch daliad. 

Anifeiliaid fferm marw

Mae’n rhaid ichi sicrhau eich bod yn cael gwared â phob anifail a rhannau o anifeiliaid sydd wedi marw (gan gynnwys y rhai marw-anedig) yn un o’r ffyrdd canlynol: 

  • Mewn llosgwr ar-fferm cymeradwy, hynny yw, ar fferm ar gyfer stoc y fferm yn unig 
  • Ar lwyth i losgwyr neu doddwyr cymeradwy 
  • • Casgliad gan ddefnyddwyr cymeradwy e.e. celanedd-dai neu cyndai hela

Mae’n rhaid cludo anifeiliaid neu rannau o anifeiliaid marw mewn cerbydau/cynhwysyddion glân, sych, wedi eu gorchuddio ac nad ydynt yn gollwng, gyda label, 'anaddas i’w fwyta gan anifeiliaid’. Mae’n rhaid glanhau, golchi a diheintio’r rhain ar ôl pob defnydd.
Darganfod mwy am gael gwared ag anifeiliaid fferm marw 

Ewch i’r dudalen trwyddedau anifeiliaid i ddarganfod mwy am ba fusnesau a pherchnogion anifeiliaid sydd angen cydymffurfio â’r gyfraith.