Apelio budd-daliadau

Os nad ydych yn fodlon gyda chanlyniad eich cais budd-daliadau, yna gallwch ofyn iddo gael ei ailystyried neu gallwch apelio’r penderfyniad. 

Cyn apelio

Gallwch ysgrifennu neu ffonio’r swyddfa fudd-daliadau a oedd yn gyfrifol am y penderfyniad er mwyn gofyn iddynt ailystyried. Bydd swyddog gwahanol yn adolygu’r cais ynghyd ag unrhyw wybodaeth neu dystiolaeth newydd yr ydych yn ei ddarparu. Os nad yw’r canlyniad yn newid, byddant yn ysgrifennu atoch i adael ichi wybod y gallwch apelio i dribiwnlys annibynnol. Nid oes rhaid ichi ofyn iddynt ailystyried cyn apelio, ond gall ddatrys y mater yn gynt. 

I bwy sydd angen imi apelio?

Mae’n rhaid ichi sicrhau eich bod yn apelio i’r lle cywir:

Y budd-dal yr ydych yn ei apelio I bwy i apelio
Budd-daliadau fel lwfans ceisio gwaith neu lwfans cyflogaeth a chefnogaeth Adran Gwaith a Phensiynau (DWP)
Budd-dal tai Eich cyngor lleol
Cynllun gostyngiad treth cyngor Eich cyngor lleol

Sut ydw i’n apelio?

Os rydych yn apelio yn erbyn penderfyniad gan y DWP, yna bydd yn rhaid ichi lenwi’r ffurflen sydd ym mhamffled GL24. I apelio yn erbyn penderfyniad ynglŷn â’ch hawl i fudd-daliadau tai neu’r cynllun gostyngiad mewn treth cyngor, yna gallwch gwblhau ein ffurflen apelio.
Fel arall, gallwch ysgrifennu llythyr eich hun cyn belled â’ch bod yn cynnwys: eich enw llawn, cyfeiriad, rhif yswiriant gwladol, y budd-daliad yr ydych yn ei apelio, dyddiad penderfyniad y budd-daliad a manylion dros pam y teimlwch fod y penderfyniad yn un anghywir. 

A oes cyfyngiad amser ar gyfer apelio?

Oes, mae gennych un mis o’r dyddiad a roddwyd ar y llythyr sy’n egluro canlyniad eich cais. Gellir ymestyn hwn os gofynnwch i’r swyddfa fudd-daliadau egluro eu penderfyniad. Efallai y gallwch yn dal apelio pe baech yn methu’r dyddiad cau, ond dim ond mewn amgylchiadau arbennig e.e. os ydych wedi bod yn sâl.

Pan fyddwch yn apelio

Bydd yr adran budd-daliadau yn ysgrifennu atoch i roi gwybod ichi eu bod wedi derbyn eich apêl. Os na fyddwch wedi clywed dim ar ôl 14 diwrnod, yna dylech gysylltu â’r adran i weld a ydynt wedi ei dderbyn. Pan fo’r adran yn edrych ar eich apêl, byddant yn adolygu eu penderfyniad; os ydynt yn penderfynu eich bod chi’n gywir, byddant yn ysgrifennu atoch i gadarnhau hyn. Os newidir y penderfyniad ond nid ydych yn cytuno â’r canlyniad, yna bydd yn rhaid ichi apelio yn erbyn y penderfyniad newydd. Os ydych yn apelio a bod yr adran yn teimlo bod eu penderfyniad hwy gywir ac na ddylid ei newid, bydd eich apêl yn cael ei yrru at y Gwasanaeth Tribiwnlys er mwyn trefnu tribiwnlys. 

Gwasanaeth Tribiwnlys

Bydd y Gwasanaeth Tribiwnlys yn gyrru ffurflen ymholi atoch er mwyn sicrhau eich bod eisiau parhau gyda’r apêl. Byddant hefyd yn gyrru copi o’r holl ddogfennau sy’n ymdrin â’ch achos. Mae’n rhaid ichi gwblhau a dychwelyd y ffurflen ymholiad o fewn 14 diwrnod neu efallai na fydd eich apêl yn mynd ymhellach. Os yw’r dyddiad cau yn pasio ond mae gennych reswm da dros ei fethu, dylech gysylltu â’r Gwasanaeth Tribiwnlys i egluro eich sefyllfa ac efallai y gellir yn dal roi gwrandawiad i’ch apêl. 

Gwrandawiad ar bapur neu ar lafar

Mae ffurflen ymholi'r Gwasanaeth Tribiwnlys yn rhoi dewis ichi o wrandawiad ar bapur neu ar lafar. Os dewiswch wrandawiad ar bapur, nid oes yn rhaid ichi fod yn bresennol mewn tribiwnlys a gellir penderfynu canlyniad eich apêl drwy edrych ar eich papurau apêl ac unrhyw dystiolaeth arall. Os byddai’n well gennych gael gwrandawiad ar lafar, yna byddech yn dadlau eich achos eich hunan gyda’r opsiwn o gael ffrind, cynrychiolydd neu dyst gyda chi. 

Tystiolaeth

Dylai unrhyw dystiolaeth a gyflwynwch yn ystod eich apêl ymwneud â’ch amgylchiadau cyn penderfynu ar y budd-daliadau. Dylid ei yrru at y Gwasanaeth Tribiwnlys o leiaf 2 wythnos cyn eich tribiwnlys. Os cyflwynwch dystiolaeth ar ddiwrnod y tribiwnlys, bydd yn rhaid ichi egluro pam na allech ei yrru ynghynt. Mae unrhyw beth a ddywedwch yn ystod y tribiwnlys yn dystiolaeth. 

Gwrandawiad tribiwnlys

Mae Tribiwnlysoedd yn cael eu cadeirio gan farnwr cyfreithiol gymwys ac maent yn hollol annibynnol o’r DWP ac awdurdodau budd-daliadau eraill. Efallai y bydd doctor ac aelod tribiwnlys arall yno os yw eich apêl yn ymwneud â budd-daliadau anabledd neu Lwfans Cyflogaeth neu Gymorth. Gofynnir cwestiynau ichi, rhoddir siawns ichi ofyn eich cwestiynau eich hunan ac egluro pam y tybiwch chi fod y penderfyniad yn un anghywir. Fel arfer, byddech yn cael penderfyniad ar ddiwrnod y tribiwnlys. 

Beth allaf i ei wneud pe bawn yn colli fy apêl?

Efallai y gallech apelio pe bai camgymeriad cyfreithiol ond nid dim ond oherwydd eich bod yn anhapus gyda’r penderfyniad. Os yw eich amgylchiadau wedi newid, yna efallai y gallech gyflwyno cais newydd neu hawlio budd-dal gwahanol.